Wojna w Wietnamie a muzyka w Ameryce

Wojna w Wietnamie to temat na co najmniej dwadzieścia tysięcy różnych historii. Można rozmawiać o działaniach wojennych, o nieogarniętych dowódcach, o kłamliwych prezydentach, o ruchach społecznych w USA, o filmach (co zrobiła już Agnieszka)… Można też o muzyce z tamtego okresu, nie bez związku z samą wojną. To przecież w latach 60. i 70. pojawili się hippisi walczący o pokój, buntownicy, rewolucjoniści. To wszystko miało wpływ na muzykę. Jak to napisał Stephen King w jednej ze swoich powieści, hip-hop, hula-hop, wyjdź ze skóry i stań obok, życie to fikcja, a świat załgany, więc puść Creedence i ruszaj w tany. To co, ruszamy w tany?

Trochę historii

Wojna wietnamska (zwana też drugą wojną indochińską) – działania militarne na Półwyspie Indochińskim w latach 1957–1975. [Wikipedia]

Tyle definicji. Nas obchodzi w tym momencie nie cała wojna, lecz wkład Stanów Zjednoczonych w nią. Dlaczego? To w USA prężnie rozwijał się przemysł muzyczny, a my o nim chcemy się czegoś dowiedzieć.

Rząd Stanów wysyłał do Wietnamu swoich żołnierzy. W 1959 w Wietnamie przebywało (tylko) 300 doradców, ale Kennedy, ówczesny prezydent, proszony przez prezydenta Wietnamu Południowego (którego nazwiska nie potrafię odmienić, ale możecie poczytać o nim [tu]) zgodził się wysłać większe wsparcie. 33 śmigłowce H-21 C z załogami i personelem naziemnym znalazły się w Wietnamie, a liczba Amerykanów w tym kraju wzrosła do 1500. Kolejny amerykański prezydent, Lyndon B. Johnson, który objął władzę po zabójstwie Kennedy’ego w ’63 (samo zabójstwo to temat na cały osobny post, ale ma być krótko, bo my nie o tym teraz rozmawiamy), zwiększył obecność militarną swojego kraju w Wietnamie. Wysłano kolejnych doradców wojskowych, zwiększając liczbę Amerykanów na wietnamskiej ziemi do 21 tysięcy. Kolejnych ludzi wysyłano systematycznie, co można zobaczyć w tabelce poniżej. Co ciekawe, kiedy w listopadzie 1968 roku odbywały się wybory prezydenckie w USA, jedną z głównych obietnic Richarda Nixona było wycofanie Stanów z konfliktu. Nixon wygrał właśnie dzięki temu. Jak jednak widzimy w tabelce, siły zbrojne USA nie wróciły do kraju. Dlaczego? Nixon był zdecydowanym przeciwnikiem komunizmu i uważał, że po wycofaniu wojsk amerykańskich komunizm wygra, a on tego bardzo nie chciał. Jego obietnice były po prostu… obietnicami. Ach, jak my to znamy z życia!

Siły USA w Wietnamie
31.12.1960 900
31.12.1961 3200
31.12.1962 11 500
31.12.1963 16 300
31.12.1964 23 300
31.12.1965 184 300
31.12.1966 425 300
31.12.1967 485 600
31.12.1968 536 100
31.12.1969 474 400
31.12.1970 335 800
9.06.1971 250 900

Wojna w Wietnamie na początku była popierana przez społeczeństwo. Rząd obiecywał, że wygrana jest tuż-tuż, a zyski kraju będą ogromne. Jak (już) wiecie, wojna nie skończyła się tuż-tuż, tylko po jedenastu latach ciągłego wysyłania kolejnych młodych chłopców do armii. Było to przyczyną masowego uchylania się od służby wojskowej – ucieczki do Kanady, Meksyku, a nawet na Kubę. Poborowi pochodzili w większości z biedniejszych warstw, co z kolei wywołało konflikty między nimi a bogatszymi. Ponadto według oficjalnych danych służby medycznej armii USA, 30% powracających z Wietnamu weteranów cierpiało na długotrwałe problemy psychiczne (PTSD), a 20% – przejściowo. Demonstracje antywojenne rozpędzano brutalnie.W 1970 r. czterech demonstrujących studentów zostało zastrzelonych, co wstrząsnęło Stanami Zjednoczonymi. Większość społeczeństwa amerykańskiego doszła do wniosku, że działania wojsk amerykańskich w Wietnamie są nielegalne lub nawet zbrodnicze, co spowodowało spadek zaufania do rządu i wojska. Ostateczne straty Stanów Zjednoczonych wyniosły 58 325 zabitych, 313 tysięcy rannych (w tym 153 311 z trwałymi uszkodzeniami ciała) i 2413 zaginionych.

Nastroje buntu i niesprawiedliwości panowały też w muzyce amerykańskiej z tego okresu. To w tym czasie swój rozkwit przeżywały prostest songi, których jednym z głównych tematów była właśnie wojna wietnamska.

Dzisiaj przygotowałam dla Was kilkanaście najlepszych (według komisji jednoosobowej ze mną w składzie) lub ważnych (według tej samej komisji) piosenek z tego okresu, niekoniecznie protest songów, niekoniecznie nawet utworów o wojnie.

(Uwaga! Post jest pełen subiektywizmu i tak, wiem, że nie wszystkie te zespoły są amerykańskie.)

Wszystkie piosenki znajdują się na playliście [tu].

Poniżej w kolejności chronologicznej:
(Zwróćcie uwagę na to, że na początku wojny nikt nawet nie myślał o pisaniu piosenek o Wietnamie – zwycięstwo było przecież tuż-tuż, a do armii nie zaciągano jeszcze większości młodych chłopców, którzy tam masowo ginęli.)

Tytuł: The Twist
Wykonawca: Chubby Checker
Album: Twist With Chubby Checker
Rok: 1960

No dalej kochanie zatańczmy twista!
No dalej kochanie zatańczmy twista!
Weź mnie za rączkę i chodź właśnie tak
Ee-oh tańczmy twista kochanie
Oooh-yeah właśnie tak
Chodź mała panienko i zatańczmy twista

Mój tata śpi a mamy nie ma w pobliżu
Yeah tato śpi a mamy nie ma w pobliżu
Więc tańczmy twista
Aż odwrócimy dom do góry nogami
Chodź i tańczmy twista kochanie
Oooh-yeah właśnie tak
Chodź maleńka i zatańczmy twista

Tytuł: Runaway
Wykonawca: Del Shannon
Album: Runaway with Del Shannon
Rok: 1961

Chodzę w deszczu
Łzy spadają i czuję ból
Pragnąc byś była tutaj przy mnie
By położyć kres temu nieszczęściu i zastanawiam się
Dlaczego uciekłaś.
I zastanawiam się gdzie się zatrzymasz,
Moja mała ucieczka.

Tytuł: Soldier Boy
Wykonawca: The Shirelles
Album: Baby It’s You
Rok: 1962

Gdziekolwiek pójdziesz
Moje serce będzie podążać
Tak bardzo cię kocham
Pozostanę ci wierna
Weź mą miłość ze sobą (…)
Żołnierzu, och, mój żołnierzyku
Pozostanę ci wierna

Tytuł: It’s my party
Wykonawca: Lesley Gore
Album: I’ll Cry If I Want to
Rok: 1963

Nikt nie wie gdzie podział się mój Johny
Judy zniknęła w tym samym czasie.
Dlaczego on trzymał jej rękę
kiedy powinien być ze mną?

To moje przyjęcie i będę płakać jeśli będę chciała
płakać jeśli będę chciała, płakać jeśli będę chciała
Też byś płakała, jeśli to przydarzyło by się tobie.

Tytuł: House of the Rising Sun
Wykonawca: The Animals
Album: The Animals
Rok: 1964

Jest taki dom w Nowym Orleanie
Mówią nań Wschodzące Słońce
I stał się zgubą wielu biednych chłopców,
I Boże, wiem, jednym jestem ja

Moja matka była krawcową
Uszyła moje niebieskie jeansy
Mój ojciec lubił grać
Gdzieś w Nowym Orleanie

A jedyną rzeczą, której potrzebuje gracz,
Jest walizka i bagaż
I zadowolić się może tylko gdy,
Gdy zupełnie spije się

O matko, powiedz dzieciom
By nie robiły tego co ja
Nie spędziły życia w grzechu i nędzy
W domu Wschodzącego Słońca

Tytuł: Oh, Pretty Woman
Wykonawca: Roy Orbison
Album:
Rok: 1964

Piękna kobieto
Zatrzymaj się na chwilę
Piękna kobieto
Porozmawiaj chwilę
Piękna kobieto
Uśmiechnij się do mnie

Piękna kobieta
Tak, tak, tak
Piękna kobieto
Spójrz w tę stronę
Piękna kobieto
Powiedz, że ze mną zostaniesz

Bo bardzo Cię potrzebuję
Będę dla Ciebie dobry
Chodź ze mną, kochana
Bądź moją tej nocy

Tytuł: Turn! Turn! Turn!
Wykonawca: The Byrds
Album: Turn! Turn! Turn!
Rok: 1965

Bo na wszystko, tak, tak, tak
Przyjdzie czas, tak, tak, tak
I przyjdzie czas na wszystko na ziemi

Czas miłości, czas nienawiści
Czas wojny, czas pokoju
Czas, który możesz posiąść
I czas, by go nie obejmować

Tytuł: California Dreamin’
Wykonawca: The Mamas & The Papas
Album: If You Can Believe Your Eyes and Ears
Rok: 1965

Wszystkie liście są brązowe a niebo szare
Byłem na spacerze zimowym dniem
Czułbym się bezpiecznie i ciepło gdybym był w Los Angeles
Marzenie o Kalifornii w taki zimowy dzień.

Tytuł: Paint It Black
Wykonawca: The Roling Stones
Album: Aftermath
Rok: 1966

Widzę czerwone drzwi i chcę ujrzeć je czarnymi
Żadnych innych barw, chcę, by stały się czernią
Mijają mnie dziewczyny w swych letnich strojach
Muszę odwrócić wzrok, nim przeminie moja ciemność
Chcę, by wszystko było pomalowane, pomalowane na czarno
Czarne jak noc, czarne jak węgiel
Chcę widzieć, jak słońce znika z nieba
Chcę zobaczyć je pomalowane, pomalowane, pomalowane, pomalowane na czarno
Tak!

Piosenka często interpretowana jako historia o nieszczęśliwej miłości żołnierza, niekoniecznie wojny Wietnamskiej. To w tym czasie społeczeństwo amerykańskie zaczęło zdawać sobie sprawę z katastrofalnych skutków wojny w Wietnamie, co widać jeszcze wyraźniej w następnych latach.

Tytuł: I-Feel-Like-I’m-Fixin’-To-Die-Rag
Wykonawca: Country Joe McDonald
Album:
Rok: 1967

Chodźcie wszyscy duzi, silni mężczyźni
Wujek Sam potrzebuje znowu waszej pomocy
Znalazł się w strasznych tarapatach
Na samym dnie w odległym Wietnamie
Wiec odłóżcie książki i nabijcie pistolet.
Będziemy mieli mnóstwo zabawy

Jeden, dwa, trzy.
Po co my walczymy?
Nie pytaj mnie, Nie obchodzi mnie to, Następny przystanek to Wietnam
I pięć, sześć, siedem, otwórzcie perłowe bramy
Nie ma czasu zastanawiać się dlaczego, whoopee wszyscy zginiemy

Tytuł: For What It’s Worth
Wykonawca: Buffalo Springfield
Album: Buffalo Springfield
Rok: 1967

Coś się tutaj dzieje
Coś, co nie jest nie jest do końca jasne,
Tam jest człowiek z bronią
Coś mi mówi, że muszę uważać
Myślę że czas się zatrzymać dzieci, co to za dźwięk
Wszyscy patrzą, co się tutaj dzieje
Linia frontu jest w trakcie budowy
Nikt nie ma racji, kiedy wszyscy są w błędzie
Młodzi ludzie mówią to, co myślą
Stawiając zdecydowany opór

Tytuł: Unknown Soldier
Wykonawca: The Doors
Album: Waiting for the Sun
Rok: 1968

Śniadanie, przy którym czytamy gazety
Telewizja, nakarmione dzieci
Nienarodzone, żywe
Żywe, martwe
Pocisk rozpruwa głowę
I wszystko się skończyło
Dla nieznanego żołnierza
Już wszystko się skończyło
Dla nieznanego żołnierza

Tytuł: Mrs. Robinson
Wykonawca: Simon & Garfunkel
Album: The Graduate & Bookends
Rok: 1968

Pani zdrowie, Pani Robinson
Jezus kocha Panią bardziej niż Pani myśli (ło, ło, ło)
Niech Bóg błogosławi Cię, Pani Robinson
W niebie jest zawsze miejsce dla tych, którzy się modlą
(Hej, hej, hej…hej, hej, hej)
Skryj to w skrytce, gdzie nikt nie zajrzy
Włóż do spiżarni ze swoimi babeczkami
Mały sekret, po prostu tajemnice Robinsonów
Najważniejsze, musisz schować to przed dziećmi

Tytuł: Fortunate Son
Wykonawca: Creedence Clearwater Revival
Album: Willy and the Poor Boys
Rok: 1969

Niektórzy goście rodzą się ze srebrną łyżką w ręku,
Panie, czy nie pomagają sobie nawzajem? Oh.
Ale kiedy poborca podatkowy przybywa pod drzwi,
Panie, dom wygląda jak wyprzedaż rzeczy używanych, tak,
To nie ja, to nie ja,

Nie jestem synem milionera, nie, nie.
To nie ja, to nie ja,
Nie jestem szczęśliwym synem, nie.

Yeh, niektórzy goście dziedziczą usiane gwiazdami oczy,
Ooh, wysyłają cię na wojnę, Panie,
I gdy pytasz ich, ile powinniśmy dać,
Oh, tylko odpowiadają, więcej, więcej, więcej, oh.

To nie ja, to nie ja,
Nie jestem wojskowym synem, synem, nie.
To nie ja, to nie ja,
Nie jestem szczęśliwym synem, nie, nie.

Tytuł: War
Wykonawca: Edwin Starr
Album: War & Peace
Rok: 1970

Wojna, huh, dobry Boże
Co z niej dobrego?
Absolutnie nic
Posłuchaj mnie
Ohh, wojna, gardzę nią
Bo oznacza zniszczenie
Niewinnych żywotów
Wojna oznacza łzy
Z tysięcy matczynych oczu;
Gdy ich synowie idą walczyć
I tracą swe życie

Tytuł: Ohio
Wykonawca: Crosby, Stills, Nash & Young
Album: So Far
Rok: 1970

Pamiętacie zastrzelenie czterech demonstrujących studentów przez Gwardię Narodową, o czym pisałam wcześniej? Ten utwór został wydany 10 dni później.

Ołowiane żołnierzyki oraz Nixon nadchodzą
Jesteśmy zdani tylko na siebie
Tego lata słychać już dudnienie
Cztery trupy w Ohio!
To musi być zrobione
Pomimo, że żołnierze ścinają nas z nóg
To powinno być zrobione już dawno
A co jeśli i ty ją znałeś?
Znalazłem ją martwą na ziemi
Jak możesz uciekać znając prawdę!

Tytuł: Wild World
Wykonawca: Cat Stevens
Album: Tea for the Tillerman
Rok: 1970

Och, kochanie, to dziki świat
Ciężko jest przetrwać za sam uśmiech
Och, kochanie, to dziki świat
Zawsze będę cię pamiętał jako dziecko, dziewczyno
Wiesz, wielokrotnie widziałem, co ten świat może zrobić
I to łamie moje serce na pół
Bo nigdy nie chcę zobaczyć cię smutnej, nie bądź złą
Ale jeśli chcesz odejść – uważaj na siebie
Mam nadzieję, że tam zyskasz wielu przyjaciół
Ale pamiętaj, że tam jest wiele zła i bądź ostrożna

Tytuł: Lady in Black
Wykonawca: Uriah Heep
Album: Salisbury
Rok: 1971

Nie wiem jak mnie znalazła,
Albowiem kroczyłem w ciemnościach,
Gruzy leżały wokół mnie
Po walce, której wygrać nie mogłem.
Spytała mnie o imię me, a potem wroga mego.
Odrzekłem, że jest w niektórych ludziach chęć
By walczyć i zabijać własnych braci
Bez względu na miłość czy Boga.
I błagałem ją: konnicę mi daj,
Bym stratować mógł mych wrogów,
Tak niepohamowana była moja chęć
By pochłonąć tak zmarnowane życie.
Lecz ona nie myślała o walce,
Która zamienia ludzi w bestie,
Którą łatwo się zaczyna,
A jednak niemożliwa jest do skończenia.

Tytuł: Born in the U.S.A.
Wykonawca: Bruce Springsteen
Album: Born in the U.S.A.
Rok: 1984 (czyli już po zakończeniu wojny)

Dodatkowo kawałek, który powstał po wojnie, ale o wojnie w Wietnamie opowiada, a ponadto ja go lubię, więc też możecie go posłuchać.

Wpadłem tu w małe tarapaty
Więc karabin wcisnęli mi do ręki
I z nim wysłali w dalekie strony
Bym „żółtków” kosił bez pardonu

Urodzony w USA
(…)

Mój brat pod Khe Sahn z Wietkongiem walczył
Jego już nie ma, a oni zostali
Miał on kobietę w Saigonie, którą kochał
Wciąż mam to zdjęcie: on, w jej ramionach.

Wlokąc za sobą cień murów więziennych
I gnany żarem ognia rafinerii
Już dziesięć lat się tułam w drodze
Nie mam gdzie uciec, nie mam skąd odejść

Mało piosenek bezpośrednio odnoszących się do wojny w Wietnamie i bezpośrednio nazywających ją, jak w utworze Springsteena, wiązało się z banowaniem utworów krytykujących rząd (jeszcze w czasie trwania wojny, teraz już można pisać i nawet śpiewać piosenki o Wietnamie). „Ohio” (czyli kawałek o zastrzeleniu demonstrujących studentów) spotkał taki właśnie los, jako iż jest w nim wspomniany bezpośrednio prezydent Nixon. Natomiast utwór Springsteena jest często błędnie interpretowany jako bardzo patriotyczny, kiedy w rzeczywistości muzyk Stany Zjednoczone mocno krytykuje.

Większość polskich tłumaczeń piosenek pochodzi ze strony [tekstowo.pl].


Spodobał Ci się ten wpis? Udostępnij go na Facebooku!

Polub nas na Facebooku i obserwuj na instagramie, by nie przegapić kolejnych wpisów.

Zapisz

Reklamy

Informacje o Edzia

Studentka informatyki, która w wolnym czasie lubi biegać po lesie z karabinem. Nałogowo czyta powieści Stephena Kinga (i nie tylko) i pije herbatę. Jest wytrzymała, systematyczna i punktualna. Można o niej powiedzieć, że jest wzorową uczennicą, grzeczniutką i milusią. Ci, którzy tak mówią, nie widzieli jej z karabinem w ręku. Jeśli Cię nie lubi, lepiej uciekaj albo od razu skocz z mostu. Pomimo trójki młodszego rodzeństwa uwielbia dzieci. Najchętniej kupiłaby grupkę małych Murzyniątek i niańczyłaby je. Mistrzyni Photoshopa.
Ten wpis został opublikowany w kategorii Inne, Rozrywka i oznaczony tagami , , , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

2 odpowiedzi na „Wojna w Wietnamie a muzyka w Ameryce

  1. Fascynujący wpis. Jeden z takich, który zmienia światopogląd. Słuchając tych wymienionych we wpisie utworów już nie będę na nie patrzeć tak samo jak przedtem. Olbrzymi szacunek dla autora wpisu – zarówno za wstęp historyczny jak i dalszą część notki. Brawa się należą : ).

    Polubienie

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s